زمان و انواع روش کوددهی به گیاهان

در این مبحث زمان و انواع روش کوددهی به گیاهان را به اجمال بخش بندی نموده و تعدادی را شرح میدهیم.

زمان مصرف كودهای شيميايی:

به طور كلی، كودهای شيميايی در دو زمان قبل يا همزمان كاشت (پايه) و پس از رويش (سرك) مصرف می گردد. گفتنی است كه عواملی از قبيل نوع و مرحله رشدی گياه، نوع كود و آب و هوای منطقه و غيره زمان كود پاشی را مشخص می كند.

? زمان پخش کود :

قبل از شخم:  کودهای آلی و معدنی

قبل یا همزمان با کشت:  کودهای پایه

پس از کشت:  سرک

?  کود پیش کاشتی :

کود را قبل از کاشت یا بعد از کاشت به گیاه می دهند. کودی را که قبل از کاشت در خاک قرار می دهند کود پیش کاشتی و کودی را که بعد از کاشت به خاک می دهند، کود سرک گویند.

در صورتیکه کود در خاک حرکت نکند و نتوان آن را به نحوی در آب حل کرد و به خاک اضافه نمود، حتما باید آن کود را قبل از کاشت به خاک داد. به طور کلی کودهایی که به میزان کمی در آب محلول هستند را نمی توان پس از کاشت به خاک داد.

به عنوان مثال کودهای فسفره در خاک حرکت نکرده و به سرعت در خاک تثبیت می شوند. کودهای فسفره را نمی توان در سطح خاک پاشید و یا از طریق آبیاری به محیط فعالیت ریشه رسانید. چنانچه این عمل انجام گردد، فسفر داده شده در خاک سطحی تثبیت گشته و به ناحیه توسعه ریشه نخواهد رسید. چون میزان محلول بودن و حرکت کود فسفره در خاک بسیار محدود است می بایستی کودهای فسفره را قبل از کاشت به خاک داد و آنها را مستقیماً در ناحیه توسعه ریشه قرار داد.

 

کوددهی به روش سرک

کودی را که بعد از کاشت به خاک می دهند کود سرک گویند. دادن کود سرک در مواردی معمول است که کود به سرعت از خاک شسته می شود و چنانچه تمامی آن عنصر مورد نظر یکباره و قبل از کاشت به خاک داده شود، قسمت اعظم آن شسته خواهد شد. در این شرایط قسمتی از کود را قبل از کاشت و بقیه را در نیمه اول فصل رشد و غالبا در زمان شروع رشد سریع گیاه به محصول می دهند.

مصرف کود سرک بیشتر در مورد کود نیتروژن مرسوم است. در شرایطی که نیتروژن شسته می شود و یا خطر دنیتریفیکاسیون وجود دارد، غالبا 25 تا حداکثر 50 درصد از کل نیتروژن مصرفی را به صورت قبل از کشت و بقیه (50 تا 75 درصد) را به صورت سرک به مزرعه می دهند. مقدار کود نیتروژن پیش کاشتی به مقدار نیتروژن موجود در لایه 20 تا 30 سانتیمتری خاک دارد.

? انواع روش های کود دهی:

  1. روش تزریقی
  2. روش پراکندن
  3. روش نواری
  4. روش کناری
  5. کودپاشی همراه آب آبیاری
  6. محلول پاشی کود

 

کوددهی به روش تزریقی

محلول آمونیاک و آمونیاک مایع از کودهائی هستند که در خاک تزریق می شوند و در حال حاضر، تولید و مصرف این کودها در ایران رواج زیادی ندارد. این دو کود را باید در آخرین مرحله تهیه بستر و حداقل 10 تا 15 روز قبل از کاشت در خاک مرطوب تزریق نمود تا نیتریفیکاسیون در آن ها کامل گردد.

آمونیاک در خاک هائی که PH آن ها بیش از 8 است از خاک فرار می کند. محلول های نیترات آمونیوم و اوره را نیز می توان قبل از کاشت در خاک تزریق نمود. تزریق محلول ها به فشار زیادی احتیاج ندارد، اما آمونیاک مایع باید تحت فشار تزریق شود.

 

 

کوددهی به روش پراكندن

در اين روش، كود به طور يكنواخت در ســطح خاك پراكنده می شود. عمل پراكندن كود با دســت يا با كودپاش یا هواپیما، قبل و بعد از كشت انجام می گيرد. در پراكندن كود قبل از كشت در آخرین مرحله از تهیه بستر بذر و پس از تسطیح انجام می گیرد و تقریبا در مورد تمام کودهای جامد عملی می باشد. پس از آنکه کود را با وسائلی در سطح خاک پراکنده کردند آن را با ديسك يا كولتيواتور با خاك مخلوط می كنند. در صورت پراكندن كود پس از كاشت و سبز شدن گياه بايد عمل آبياری انجام شود تا كود در آب حل شده، وارد خاك گردد.

در دیم کاری نیز از کود سرک استفاده می کنند، در اینصورت هنگامی کودپاشی می کنند که احتمال بارندگی بسیار زیاد باشد.

 

 

کوددهی به روش نواری

در اين روش، كود به صورت نواری به عرض 5-2 ســانتی متر در يك يا دو سمت و زیر بذر ( 3 تا 10 سانتی متر در پهلو و 5 تا 8 سانتی متر در زیر) قرار می دهند. اين روش كوددهی بيشتر در كاشت گياهان وجينی و يا كشتهای رديفی به كار می رود. عمل كوددهی نواری با كودكار انجام می گيرد. کودپاشی نواری همزمان با بذرکاری گیاهان وجینی انجام می گیرد. دستگاه کودپاش معمولا قبل از بذر کار واقع است.

 

 

کوددهی به روش کناری

در اين روش كود را در كنار رديف های كشــت می ريزند. اين روش برای دادن كود سرك به گياهان وجينی در كشت های جوی پشته ای به كار می رود. اين نوع كودريزی با دست و يا با دستگاه كودريز انجام می گيرد در اين روش زارعين خبره ابتدا شكافی سراسری در ســينه پشــته ايجاد كرده و كود را در آن به صورت نواری ريخته و شكاف را با خاك می پوشانند. انجام عمليات آبياری پس از كوددهی ضروری ست.

 

کودپاشی همراه با آب آبیاری یا روش محلول پاشی در آب آبیاری

كودهای محلول را در آب آبياری حل كرده، با آبياری بارانی و يا قطره ای در سطح مزرعه توزيع می نمايند. بدين منظور، مقدار جريان آب (دبی) را به نحوی تنظيم می نمايند كه در طول مدت آبياری تعيين شده هم نياز آبی گياه تامين شود و هم كود به مقدار توصيه شده توزيع گردد. در روش سنتی زارعين به صورت ابتكاری و بدون داشتن توصيه علمی كيسه كود ازته را در ميانه زمان آبياری در نهر آبياری قرار ميدهند تا كود به تدريج حل و در سطح مزرعه توزيع شود.

دادن کود نیتروژنه (به صورت اوره) با آب آبیاری بسیار معمول است. با این روش می توان 20 تا 30 کیلوگرم نیتروژن را در هر بار آب آبیاری به خاک اضافه نمود و به این طریق تمام نیتروژن مورد نیاز محصول را به صورت سرک در فواصل زمانی مناسب و طی دوران رشد سریع در اختیار گیاه قرار داد.

 

 

? نکته : کودهای نیترات آمونیوم، اسید فسفریک و سولفات آمونیوم به وسیله آبیاری بارانی خسارت می زنند.

 

کوددهی به روش محلولپاشی

اين روش بيشـتر در مورد كودهای ميكرو كاربرد دارد به اين منظور كود را در آب حل نموده، روی برگ ها با محلول پاشها می پاشند. محلولپاشی از طريق برگ از اهميت زيادي برخوردار است ولی بايستی توجه داشت بعلت وجود سلولهای خاص در برگها، محدوديتهايی در جذب يونها وجود دارد، زيرا وجود کوتيکولها محدوديتهائی را برای جذب آب و املاح محلول در آن موجب ميشود.

 

 

هر چند عناصر اصلی از طريق برگ جذب ميشود ولی میزان واقعی نیاز گیاه به این عناصر نمی تواند بطور کامل از طريق برگ جذب و تامین شود. محلولپاشی موقعی موثر خواهد بود که مواد غذايی به نحوی از طريق ريشه نتواند جذب گياه شود. اين موضوع بخصوص در مورد عناصر سنگين نظير آهن، منگنز، روی و مس صادق است.

زيرا بعلت خصوصيات فيزيکوشيميائی خاک اين عناصر بر روی ذرات خاک فيکس شده و بحالت غيرقابل جذب در می آيند در اين صورت محلولپاشی موثر خواهد بود. در بررسيهای انجام شده معلوم شد که جذب اوره از طريق برگ و تبديل آن در گياه بخوبی صورت ميگیرد که مصرف آن در باغات معمول شده است . تغذیه برگی برخی از عناصر نظیر بور، منگنز، روی و آهن در خاکهای اهکی کشور در مقایسه با مصرف خاکی مناسب تر است.

جهت دریافت مشاوره می توانید با متخصصان مجموعه لوتوس شیمی فلات ماد تماس بگیرید.